29 Mart 2006 Çarşamba günü meydana gelecek olan tam güneş tutulması dünyanın yarısının üzerinden geçen dair bir koridor üzerinde gözlenecektir. Ayın tutulum gölgesi yandaki şekilde görüldüğü şekilde Brezilya’dan başlayarak, Atlantiği geçtikten sonra Kuzey Afrika’dan geçecek ve Türkiye üzerinden geçerek kuzeyde Moğolistan’da bitecektir.

Güneş tutulmaları gökyüzünde gözlenen en önemli görsel şölenlerden biridir. Pek sık aralıklarla olmadığı için oldukça önemli olaylardır. Eski zamanlarda bu tür göksel olaylar İlahi birer ikaz olarak düşünülmüş ve insanları oldukça etkilemişlerdir. Ancak günümüzde bu tür göksel olayların sebepleri bilindiğinden artık şölen havasında izlenen olaylar haline gelmişlerdir. Ancak bilimsel olarak hala oldukça önemli olaylardır. Çünkü Ay Güneş’i tam olarak örttüğü zaman normal şartlarda gözlenmesi zor olan Güneş koronası daha rahat gözlenebilir olmakta ve daha detaylı ölçümler daha rahat yapılabilinmektedir.

Tutulmanın Fiziği

Güneş tutulmasının esas nedeni Ay’ın Güneş ile Dünya arasına girmesidir. Alttaki şekilden de görüldüğü üzere, Ay’ın tam gölgesi konisi Dünya üzerine düşer bu bölgedeki gözlemciler tam Güneş tutulması gözlerle. Aynı zamanda yarı gölge konisi bölgesindeki gözlemciler ise de parçalı tutulma gözleyeceklerdir.

Ay’ın yörünge eğikliği ve yörünge hızına bağlı olarak tutulma süresi farklılıklar gösterecektir. Ayrıca bulunulan enleme ve boylama göre de tutulma süreleri ve şekilleri de farklılıklar gösterecektir. Ay ve Güneş tutulmalarının 18 yıllık bir periyodu olup buna Saros aralığı adı verilmektedir. Her on sekiz yılda bir tutulma şartlarına bağlı olarak parçalı, halkalı yâda tam bir tutulma meydana gelmektedir. Tutulmalarla ilgili olarak daha fazla bilgi TUBİTAK web sayfasından (www.tubitak.gov.tr) ve NASA web sayfasından (http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEmono/TSE2006/TSE2006.html) elde edilebilir.

Parçalı tutulma başlama ve bitişi aşağıdaki şekilde gözlenebilir, bu görüntüler bulunulan enleme göre farklılıklar gösterecektir.

29 Mart’a Yakından bakış

Tutulmanın Türkiye’den de gözle-necek olması bizim için sevindiricidir. Böylece bu önemli görsel şöleni birinci elden gözleme imkânına sahip olmak-tayız.

Ancak yapılan hesaplamalar bu tutulmanın en iyi şekilde Libya üzerinde gözleneceğini göstermektedir. Çünkü Ay ilkin tam bu noktada iken tam örtülme oluşmaktadır. Yandaki grafikte tutulma gölgesinin geçiş durumu ve genel zamana göre vakitleri gösterilmektedir.

Türkiye’de tam tutulum Antalya’dan başlayacak, Konya, Aksaray’dan geçip Tokat, Giresun’da son bulacaktır.

Haritadan görüldüğü üzere tam tutulmanın gözleneceği yerler bir şerit olarak gösterilmiştir. Bu yerlerin dışında kalan bölgelerde parçalı tutulma gözlenecektir. Bu şerite yakın bölgelerde tutulma oranı %95 - %99 lara kadar erişecektir ancak yüzde yüz olmayacaktır. Şerite uzak bölgelerde tutulma oranı %80 ile %90 olarak gerçekleşecektir.

Türkiye’de Tutulma zamanları ve süreleri

Tam tutulmanın gözleneceği iller ve tutulmanın başlayış ve bitiş zamanları ile tutulma süreleri aşağıdaki şekildedir. Tam tutulma dışındaki birkaç il ayrı renkte gösterilmiştir. Bu veriler TUBİTAK ve NASA web sayfalarından alınmış olunup diğer illere ait tutulma bilgileri de bu sitelerde mevcuttur. NASA web sitesinden teknik ve bilimsel olarak daha detaylı bilgiler öğrenilebilir.

*Tutulma zamanları Fred Espenak tarafından hesaplanmıştır.

Göz Güvenliği

Güneş’e direkt ve korumasız olarak bakmak gözler için oldukça tehlikelidir. Gözde geçici körlüklere sebep olabileceği gibi telafisi mümkün olmayan hasarlara da sebep olabilir. O yüzden uygun filtreler ve düzenekler kullanılarak Güneş gözlenmelidir.